Die Moses-standbeeld, soos beskryf deur ‘n WinskoopToerleier

Die Standbeeld van Moses

Michelangelo se Moses (voltooi rondom 1515) word as een van die meesterstukke van die Hoog-Renaissance beskou. Dit is oorspronklik deur Pous Julius II as deel van sy monumentale grafmonument bestel.

Ek het as student in 1981 meegedoen aan ‘n Tukkietoer wat in daardie tyd deur die UP Studenteraad aangebied is. Een van die mees indrukwekkende kunswerke wat ek gedurende die toer gesien het, en wat my tot vandag toe bybly, was dié Moses-standbeeld in Rome. Hieronder volg ‘n beskrywing van my indrukke van die beeld, wat ek al sedertdien weer ‘n paar keer besoek het. Dit is na my mening ‘n absolute ‘moet sien’ wanneer iemand Rome besoek. 

Waar is dit?

Die standbeeld is te sien in die Basiliek van San Pietro in Vincoli in Rome, Italië. Dit vorm die middelpunt van die grafmonument van Pous Julius II.

Waarom het dit horings?

Die mees opvallende kenmerk is die twee horings op sy kop. Dit is nie omdat Michelangelo hom as boosaardig wou uitbeeld nie, maar as gevolg van ’n vertaalfout:

• Die Vulgaat: Sint Jerome het die Bybel in die 4de eeu in Latyn vertaal (die Vulgaat). In die Hebreeuse teks van Eksodus 34 staan daar dat Moses se gesig ‘gestraal’ het (qaran) nadat hy met God gepraat het.
• Die fout: Omdat die Hebreeuse woord vir ‘straal’ of ‘ligstraal’ baie ooreenstem met die woord vir ‘horing’ (qeren), het Jerome dit vertaal as cornuta (‘gehoring’).
• Simboliek: Destyds is horings dikwels gesien as ’n simbool van mag, goddelike krag en outoriteit, eerder as iets negatiefs.

Belangrikste eienskappe

• Grootte en materiaal: Die beeld is meer as 2 m twee meter hoog (sittend) en is uit ’n enkele blok wit Carrara-marmer gekap.
• Die “Terribilità”: Dit is die term wat gebruik word om die intense, vreesaanjaende krag en emosie in Michelangelo se werk te beskryf. Moses se kyk is vurig en kwaad, asof hy pas gesien het hoe die Israeliete die goue kalf aanbid.
• Anatomiese detail: Die detail is ongelooflik — van die opswelgende are in sy regterarm tot die spiere in sy bene. Sy massiewe baard vloei soos water tussen sy vingers deur.
• Simboliese elemente: Hy hou die twee kliptafels van die Tien Gebooie onder sy regterarm vas. Sy liggaamshouding is een van ‘ingehoue energie’ – hy sit, maar dit lyk asof hy enige oomblik kan opspring van woede.

Daar is ’n bekende legende dat Michelangelo, nadat hy die beeld voltooi het, dit teen die knie geslaan en geskree het: “Perché non parli?” (“Waarom praat jy nie?”), omdat dit vir hom so lewendig gelyk het.

Danie Botha

Toerleier by Winskooptoere

April 2026